Người mới nuôi ong dú ở Đà Lạt thường áp nguyên cách làm đọc được trên mạng, phần lớn viết cho vùng khác. Rồi thắc mắc vì sao đàn không lên như mô tả.
Khí hậu ở đây mát lạnh quanh năm, đêm xuống thấp cả trong mùa nóng. Riêng điều đó đã đủ làm mọi thứ khác đi.
Đà Lạt thuộc cao nguyên Lâm Viên, khí hậu mát lạnh quanh năm, đêm xuống thấp cả trong mùa nóng. Độ ẩm cao quanh năm, sương mù dày vào sáng sớm.
Mùa mưa kéo dài tháng 5 đến tháng 10, mùa khô tháng 11 đến tháng 4. Nhịp này quyết định gần như mọi việc trong năm của người nuôi ong.
Một đặc điểm nữa cần nhớ: độ cao khoảng 1500 mét, đây là ngưỡng giới hạn với ong dú vốn là loài nhiệt đới. Đây là thứ khiến cách nuôi ở Đà Lạt không giống các vùng khác, dù cùng một loài ong.
Bảng dưới là nhịp chung ở Đà Lạt. Năm nào thời tiết bất thường thì xê dịch, nhưng khuôn thì ổn định.
| Giai đoạn | Tình hình | Đàn ong | Việc nên làm |
|---|---|---|---|
| tháng 5 đến tháng 10 | Mưa đều, hoa nhiều | Lên nhanh nhất | Tách đàn, để đàn tích trữ |
| Cuối mùa mưa | Hoa thưa dần | Dự trữ dày | Thu mật đợt chính |
| tháng 11 đến tháng 4 | Khô, ít hoa | Ăn vào dự trữ | Để yên, chống kiến |
| tháng 12 đến tháng 2 | nhiệt độ ban đêm xuống rất thấp, đàn gần như ngừng hoạt động | Khó khăn nhất | Không tách, không thu |
| dã quỳ và hoa vườn nở khoảng tháng 10 đến tháng 12 | Đợt hoa lớn | Tích mật nhanh | Chuẩn bị trước một tháng |
Ở Đà Lạt, quãng đáng lo là tháng 12 đến tháng 2. Lý do: nhiệt độ ban đêm xuống rất thấp, đàn gần như ngừng hoạt động.
Trong quãng này đàn sống bằng phần đã tích từ trước. Chúa giảm đẻ, quân hao dần, hoạt động ở cửa tổ thưa hẳn.
Nhiều người thấy vậy tưởng đàn bệnh nên mở thùng kiểm tra liên tục. Càng mở đàn càng đuối, vì mỗi lần mở là một lần đàn phải trám lại và điều hoà lại nhiệt độ.
Việc đúng là để yên, chỉ nhìn cửa tổ và bảo đảm chống kiến.
Thứ nhất, độ cao và nền nhiệt thấp là giới hạn sinh học thật, đàn phát triển chậm hơn hẳn vùng thấp.
Thứ hai, sương mù dày và ẩm cao làm mốc dễ phát triển trong thùng.
Thứ ba, đêm lạnh kéo dài làm giờ kiếm ăn trong ngày rất ngắn.
Ba thứ này không gặp cùng lúc ở mọi vùng, nên người nuôi ở Đà Lạt phải điều chỉnh riêng chứ không áp nguyên hướng dẫn chung. Cách phổ biến ở đây là chọn vị trí thấp hơn trong vùng, hướng nắng sáng, dùng thùng gỗ dày giữ nhiệt.
Chỗ đặt tổ nên kê khoảng tám tấc, quan trọng nhất là tránh chỗ trũng đọng sương. Chọn nơi có nắng buổi sáng và được che phần chiều.
Lịch tách đàn bám theo mùa mưa tháng 5 đến tháng 10, tránh tách sát tháng 12 đến tháng 2.
Thu mật vào cuối mùa mưa, chừa lại phần dự trữ đủ cho đàn qua mùa khô. Đây là điểm quan trọng nhất và cũng hay bị bỏ qua nhất.
Trồng bổ sung vài vạt hoa chịu hạn quanh khu đặt tổ để lấp quãng thiếu.
độ cao khoảng 1500 mét, đây là ngưỡng giới hạn với ong dú vốn là loài nhiệt đới Vì vậy nuôi được nhưng phải điều chỉnh, không thể làm y như vùng khác. Người nuôi ở đây thường chọn vị trí thấp hơn trong vùng, hướng nắng sáng, dùng thùng gỗ dày giữ nhiệt.
tháng 12 đến tháng 2, do nhiệt độ ban đêm xuống rất thấp, đàn gần như ngừng hoạt động. Trong quãng này việc tốt nhất là để yên cho đàn.
Đợt lớn nhất thường là dã quỳ và hoa vườn nở khoảng tháng 10 đến tháng 12. Ngoài ra còn nguồn nền từ cà phê arabica, hoa vườn và lớp hoa dại quanh vườn.
Mật ở đây lượng rất ít, vị đậm, mang hương hoa vườn và cây rừng ôn đới. Đó là do nguồn hoa của vùng chứ không phải do giống ong khác nhau.
Khoảng khoảng tám tấc, quan trọng nhất là tránh chỗ trũng đọng sương. Con số này tính theo đặc thù của vùng chứ không có mức chung cho mọi nơi.
Tháng nào nên tách đàn, tháng nào thu mật, tháng nào chỉ nên để yên cho đàn. Lịch cả năm dành cho người nuôi ong dú tại Đà Lạt.
Mùa khô ở Đà Lạt kéo dài tháng 11 đến tháng 4 và là phép thử với mọi đàn. Những gì đàn cần và những gì người nuôi nên tránh trong quãng này.
Mùa mưa Đà Lạt vừa là cơ hội vừa là rủi ro. Danh sách việc cần làm trước khi mưa lớn, để đàn tận dụng được mùa hoa mà không mất tổ vì đổ hay ẩm.
Ong dú chịu được khoảng nhiệt nào và độ ẩm bao nhiêu là quá cao. Đối chiếu với điều kiện thực tế ở Đà Lạt để biết khi nào thật sự cần can thiệp.
Mưa lớn, gió mạnh, nắng hạn kéo dài đều có thể làm mất đàn trong một đêm. Cách phòng trước và xử lý sau ở điều kiện Đà Lạt.
Câu trả lời thẳng thắn cho người đang cân nhắc nuôi ong dú tại Đà Lạt, gồm cả những mặt bất lợi mà người bán tổ thường ít nói tới.
Nuôi ong dú tại Đà Lạt: độ cao 1500m, lạnh quanh năm, đêm xuống dưới 15 độ. Ong dú là loài nhiệt đới nên đây là ngưỡng giới hạn — nội dung phải nói thật về khó khăn, chỉ ra vùng thấp quanh Đà Lạt hợp hơn.